Pokazowa Zagroda Żubrów Pszczyna

Kilkaset metrów od pszczyńskiego rynku, w zabytkowym parku, można stanąć oko w oko z królem polskich lasów. Pokazowa Zagroda Żubrów to miejsce, gdzie największy ssak Europy żyje w warunkach zbliżonych do naturalnych, a zwiedzający mogą z bezpiecznej odległości obserwować codzienne życie tych potężnych zwierząt. To nie tylko atrakcja dla rodzin z dziećmi, ale też kawałek żywej historii – bo to właśnie pszczyńskie żubry odegrały kluczową rolę w ratowaniu gatunku przed wyginięciem.

Zagroda zajmuje niemal 10 hektarów w części parku zwanej Zwierzyniec i działa od 2008 roku. Oprócz żubrów spotkać tu można jelenie, daniele, sarny, muflony, a przy odrobinie szczęścia – lisa rudego przemykającego między drzewami.

Historia pszczyńskich żubrów – od carskiego prezentu do ratunku dla gatunku

Żubry pojawiły się na ziemi pszczyńskiej w 1865 roku, kiedy książę Jan Henryk XI Hochberg otrzymał od cara Aleksandra II cztery sztuki w zamian za dwadzieścia jeleni. Brzmi jak nierówna wymiana, ale okazała się bezcenna dla przyszłości całego gatunku.

Po pierwszej wojnie światowej, gdy białowieskie stado żubrów zostało całkowicie wytępione, to właśnie potomkowie pszczyńskich osobników stały się podstawą do odbudowy populacji. Bez nich żubr europejski mógłby dziś istnieć tylko w podręcznikach historii naturalnej. Ta lokalna hodowla nagle stała się ostatnią deską ratunku dla całego gatunku.

W szczytowym okresie, przed II wojną światową, w pszczyńskich lasach żyło ponad 30 żubrów. Dziś w zagrodzie można zobaczyć kilka osobników, które kontynuują tę ponad 150-letnią tradycję.

Co zobaczysz w zagrodzie – od żubrów po pawie

Główną atrakcją są oczywiście żubry. To masywne zwierzęta, dorosły samiec waży nawet tonę, ale mimo imponujących rozmiarów poruszają się zaskakująco płynnie. Najlepszy moment na ich obserwację to godziny karmienia – odbywają się co dwie godziny i wtedy żubry podchodzą bliżej, można zobaczyć ich z niewielkiej odległości.

Zimą karmienia wypadają o 9:00, 11:00, 13:00 i 15:00. Od marca do października przesuwają się o godzinę – na 10:00, 12:00, 14:00 i 16:00. Warto zaplanować wizytę tak, żeby trafić na którąś z tych chwil.

System wybiegów został zaprojektowany tak, by zwiedzający mogli obserwować nie tylko żubry, ale też inne gatunki żyjące w tym regionie. Jelenie szlachetne z ich charakterystycznymi porożami, cętkowate daniele, zgrabne sarny czy muflony z zakręconymi rogami – wszystkie te zwierzęta mają swoje strefy, przez które prowadzi ścieżka spacerowa. Na terenie zagrody żyją też bardziej egzotyczni mieszkańcy: pawie indyjskie, które swobodnie paradują po terenie, oraz łabędzie i kaczki krzyżówki na niewielkich zbiornikach wodnych.

Pomost widokowy i budynek edukacyjny

Sercem zagrody jest przestronny pomost widokowy. Zbudowany z drewna, uniesiony na wysokość kilku metrów, daje doskonały punkt obserwacyjny na główny wybieg żubrów. Można stamtąd w spokoju przyglądać się zwierzętom, robić zdjęcia, a dzieci bez problemu widzą wszystko ponad barierką.

Istotna rzecz – pomost jest w pełni dostępny dla osób poruszających się na wózkach. Winda umożliwia wjazd na górę bez barier.

W budynku edukacyjno-ekspozycyjnym czeka kilka niespodzianek. Jest tu regionalna Izba Gajowego, gdzie można zobaczyć jak wyglądało życie i praca leśnika w dawnych czasach. Ekspozycja pokazuje też szerszy kontekst – faunę i florę regionu, las jako ekosystem. Dla grup przewidziane są zajęcia przyrodnicze, które prowadzą edukatorzy.

Dodatkową opcją jest film o historii pszczyńskich żubrów. Trwa około 15 minut, opowiada w przystępny sposób całą historię od carskiego prezentu po współczesność. Bilet na projekcję to dodatkowe 4 złote do ceny wejścia.

Ścieżka edukacyjna przez zagrodę

Przez teren zagrody prowadzi ścieżka edukacyjna z tablicami informacyjnymi. Nie jest to nudny wykład – tablice przedstawiają konkretne gatunki zwierząt i roślin, wyjaśniają zależności w ekosystemie leśnym, pokazują tropy i ślady zwierząt.

Całe zwiedzanie, spokojnym krokiem z przystankami przy każdym wybiegu, zajmuje około godziny. Jeśli ktoś chce obejrzeć film i dokładniej poznać ekspozycję w budynku, warto zarezerwować półtorej godziny. Z dziećmi, które lubią dłużej obserwować zwierzęta, może to być nawet dwie godziny.

Dla kogo jest ta atrakcja?

Zagroda sprawdzi się praktycznie dla każdego. Rodziny z dziećmi znajdą tu przestrzeń do spokojnego spaceru i kontaktu z przyrodą bez męczącego marszu po lesie. Dzieci zazwyczaj są zachwycone widokiem tak dużych zwierząt z bliska, a pawie swobodnie spacerujące po alejkach dodają uroku.

Osoby starsze i niepełnosprawne docenią dostępność – równe ścieżki, winda na pomost, możliwość odpoczynku na ławkach. Miłośnicy fotografii przyrody znajdą tu dobre warunki do zdjęć, zwłaszcza w godzinach karmienia.

To też dobry punkt na trasie zwiedzania Pszczyny. Można połączyć wizytę w zagrodzie z przejściem przez park do Zagrody Wsi Pszczyńskiej (to około 25 minut spaceru) albo z wizytą w centrum miasta z zamkiem i starówką.

Bilet wspólny na Zagrodę Żubrów i Skansen (Zagrodę Wsi Pszczyńskiej) kosztuje 14 zł normalny i 10 zł ulgowy – to sporo oszczędności w porównaniu do kupowania osobnych wejściówek.

Informacje praktyczne – ceny, godziny, dojazd

Zagroda jest czynna przez cały rok, ale godziny otwarcia zmieniają się sezonowo. W najkrótszych dniach roku – w grudniu, styczniu i listopadzie – działa od 9:00 do 16:00. W lutym i październiku do 17:00, w marcu i we wrześniu do 18:00. Od kwietnia do sierpnia, gdy dni są najdłuższe, zagroda jest otwarta do 19:00.

Ceny biletów (2024/2025):

• Bilet normalny – 25 zł
• Bilet ulgowy – 20 zł (dzieci i młodzież 4-16 lat, emeryci, renciści)
• Bilet rodzinny – 74 zł (rodzice z maksymalnie trójką dzieci w wieku 4-16 lat)
• Film o historii żubrów – 4 zł
• Bilet wspólny z Zagrodą Wsi Pszczyńskiej – 14 zł normalny, 10 zł ulgowy

Dzieci do lat 4 wchodzą za darmo. Można płacić kartą, co jest wygodne, bo nie każdy nosi przy sobie gotówkę.

Jak dojechać: Zagroda znajduje się przy ulicy Żorskiej 5 w Pszczynie. Z centrum miasta to dosłownie kilka minut spacerem – można przejść przez park, co jest przyjemniejsze niż jechać samochodem. Dla zmotoryzowanych jest parking, także dla rowerów. Adres do nawigacji: Żorska 5, 43-200 Pszczyna.

Przy kasie działa stoisko z pamiątkami – drobne upominki, pocztówki, książki o żubrach. Można też kupić wodę mineralną, jeśli ktoś zapomniał zabrać ze sobą.

W okolicy warto zobaczyć także sam Park Pszczyński – to zabytkowy obiekt z bogatą roślinnością, alejkami i stawami. Całość tworzy spójną przestrzeń do kilkugodzinnego wypadu za miasto bez pośpiechu.